21 بهمن 1393

نقش شیر در سلامت بدن

مولف: خانم شامردانی   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:

با سمه تعالی

 

نقش شیر در سلامت بدن

 

 


    نوع مواد غذايي كه يك فرد در طول شبانه روز استفاده مي كند در تأمين نيازمنديهاي مغذي وي ، تعيين كننده است. در بين عناصر ضروري مورد نياز بدن، كلسيم نقش اساسي در ساختمان بافتهاي بدن و هم در واكنشهاي حياتي كه در بدن به وقوع مي پيوند به عهده دارد , عـــــــدم يا كمبود مصرف آن مي تواند عوارض زيادي را براي افراد ايجاد نمايد.
    ضرورت توجه به كلسيم: كلسيم يكي از عناصر ضروري مورد نياز بدن است كه بيشترين ميزان را در مقايسه با ساير عناصر در بدن دارا است. بدن يك فرد بزرگسال حدود 1200 ميلي گرم كلسيم دارد؛ حدود 99 درصد آن در اسكلت استخواني و 1 درصد آن در مايعات بدن توزيع شده است كه هر دو شكل آن از نظر نقشي كه به عهده دارند بسيار حايز اهميت هستند.
    تأمين نياز كلسيم بدن در افراد سالم علاوه بر موادغذايي مورد استفاده به شدت تحت تأثير عوامل جوي و موقعيت جغرافيايي است. تأمين كلسيم در فصل زمستان از اين نظر مهم است كه اولاً تحت شرايط جوي، تابش مستقيم و شدت نور آفتاب كاهش مي يابد؛ ثانياً با توجه به سرماي فصل، ميــزان پوشش افراد كاملتر مي شود و از رسيدن نور آفتاب به پوست جلوگيري مي كند و ثالثاً به دليل كاهش تحرك و فعاليت ، ميزان دفع كلسيم افزايش مي يابد. رابعاً تنوع مواد غذايي در فصل زمستان در سبد كالايي خانوار نيز كاهش مي يابد. به همين دليل انتظار مي رود كه از ذخاير كلسيم موجود در بدن به تدريج با كاهش جذب كلسيم، در طول فصل زمستان كاسته شود و عوارض كمبود آن در اواخر فصل زمستان و يا در فصل بهار بروز نمايد. لذا شیر مدارس در فصل زمستان جهت پیشگیری توزیع می گردد .
    نقش كلسيم: بيشترين ميزان كلسيم در استخوانها قرار دارد بنابـــــراين نقش كلسيم در استخوان سازي بخصوص در سنين كودكي، نوجواني و بلوغ كاملاً اساسي است. استخوانها نه تنها به عنوان محافظ فيزيكي بدن به شمــــــار مي روند بلكه به عنوان ذخيره عظيمي از كلسيم نيز محســــوب مي شوند كه در شرايط كمبود در دورة كوتاه مــــدت ، مي توانند كلسيم مورد نياز ساير بافتها را تأمين نمايند.
    ميزان كلسيم در ساير بافتها نيز اگر چه بسيار كم است، اما وجود آن در سلولها براي فعاليت و حيات سلولي و نهايتاً عملكرد بافتها كاملاً ضروري است . كلسيم در انتقال پيامها در بين و داخل سلولها و در رشد و تمايز سلولي نقش انكار ناپذيري دارد؛ بعلاوه كلسيم در انعقاد خون نيز مؤثر است.
    به واسطه اهميت كلسيــم در بافت هـــــاي مختلف بدن ، مكانيسم هايي در بدن وجود دارند، كه غلظت كلسيم را در خــــــون ثابت نگه مي دارند. بنابراين در شرايط كمبود لبني كلسيم، ميزان كلسيم خون نمي تواند فاكتور مناسبي براي كمبود آن تلقي گردد و حتي در اوايل مراحل تغذيه اي بد و نامطلوب نيز ممكن است علايم باليني ناشي از كمبود كلسيم آشكار و واضح نباشد.
    عوارض ناشي از كمبود كلسيم :
    از جمله علايم واضح قابل مشاهده در كمبود كلسيم ، تغييراتي است كه در اسكلت استخواني و سيستم هاي ارتباطي سلولي ايجاد مي شود. راشيتيسم كودكان، استئومالاسي و يا نرم شدن استخوانها در بزرگسالان، تأخير رشد طولي و عرضي استخوانها، بسته نشدن و يا مستحكم نشدن غضروفها از جمله عوارض استخواني هستند كه نهايتاً منجر به تأخير رشد فيزيكي استخوانها مي گردد.
    پايين آمدن كلسيم در استخوانها نيز سبب اختلال در فعاليت سلولي مي شود، به طوري كه در اعصاب حركتي با افزايش تحريك پذيري، موجب بروز انقباضاتي به نام تتاني ( فلج شديد و دايم ) در دستها و پاها مي شود. به علاوه كاهش كلسيم در سلولهاي ديگر نيز سبب تأخير در رشد و تكامل و همچنين پايين آمدن توانايي بافتها مي گردد.
    منابع غذايي و ميزان توصيه: لبنيات و ساير فرآورده هاي آن از جمله غني تــرين منابع كلسيم محسوب مي شوند. كلسيم در ساير موادغذايي از جمله غلات و حبوبات به ميزان قابل ملاحظه اي وجود دارد. اگر چه ميزان نياز در گروههاي سني و در شرايط مختلف متفاوت است اما به طور كلي ميزان توصيه شده در روز 3-2 ليوان شير و يا ماست و يا ساير فرآورده هاي آنهاست .
    بنابراين به نظر مي رسد با توجه به الگوي غذايي موجود در خانوارهاي ايراني، مصرف اين مقدار از موادغذايي حاوي كلسيم بخصوص در فصل زمستان و بهار الزامي باشد و گروههاي در معرض خطر در خانواده از حساسيت بالايي برخوردار باشند.

روش های ارتقای میزان کلسیم
1- درمصرف لبنیات کوتاهی نکنید: به مرور افزایش سن اهمین مصرف شیر و سایر لبنیات کم تر می شود و این اشتباه بزرگی است. بهترین روش دریافت کلسیم، مصرف شیر به میزان کافی می باشد. شیر کم چرب حاوی کلسیم بیشتری در مقایسه با انواع پر چرب آن می باشد. افرادی که تمایلی به مصرف شیر ندارند می توانند از سایر لبنیات مثل پنیر، کره، و ماست برای دریافت کلسیم مورد نیاز بهره برند.


2- محتوای کلسیم وعده های غذایی را بررسی کنید: شناخت منابع اصلی کلسیم و اضافه کردن آن به وعده های غذایی می تواند بخش اعظمی از کلسیم مورد نیاز بدن را به موقع تامین کند.

 


3- کلسیم موجود در شیر سویای غنی شده بیشتر از شیر معمولی می باشد. بعلاوه جذب کلسیم موجود در شیر سویا بیشتر از شیر معمولی می باشد. خمیر سویا و دانه سویای خشک شده و یا تازه نیز از منابع خوب کلسیم می باشد.
4- از سبزیجات حاوی کلسیم نیز بهره برید: کلم برگ، بروکلی، کاهو وسایر گیاهان سبز برگ حاوی مقادیر قابل توجهی از کلسیم می باشند. اما مشکل اینجاست که جذب کلسیم این گیاهان در صورتی که حاوی ماده شیمیایی اگزالات باشدکمتر خواهد بود.اسفناج و چغندر برگی حاوی مقدار قابل توجهی اگزالات می باشد. برای دریافت کلسیم کافی ، ترکیبی از منابع گیاهی گفته شده را به طور همزمان مصرف کنید.

    به طور كلي مي توان نتيجه گرفت كه:
    1 ـ با توجه به نقش كلسيم، تأمين آن براي تمام افراد خانواده مهم و ضروري است.
    2 ـ تأمين كلسيم مورد نياز از طريق موادغذايي ( مخصوصا شیر ) در فصل زمستان و بهار اهميت بيشتري دارد.
    3 ـ تأمين كلسيم در گروه كودكان ، نوجوانان و زنان از طريق سبد كالايي خانوار از اهميت و اولويت بالايي برخوردار است.

 

 

کارشناسی سلامت و پیشگیری از آسیب های اجتماعی منطقه 12

تعداد مشاهده (1043)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "نقش شیر در سلامت بدن"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید